Athchóiriú Eanach FAQs
Cúlra an tionscadail
Is cineál bogach déanta móna é eanach atá soláthartha go príomha ag screamhuisce, rud a chruthaíonn éiceachóras ar leith a chothaíonn líon mór speiceas plandaí, éan agus ainmhithe. Tá eanaigh ríthábhachtach chun uisce a scagadh, carbón a stóráil, agus maoschláir áitiúla a chaomhnú. Tá siad ríthábhachtach chomh maith don bhithéagsúlacht, ag cur gnáthóg ar fáil do go leor speiceas plandaí agus inveirteabracha atá faoi bhagairt. Tá athchóiriú eanach tábhachtach chun dul i ngleic ar mheath na ngnáthóg sin de bharr draenála, inlíonta, agus athrú talamhúsáide.
Tá 36 suíomh eanaigh aitheanta ag Scéim Athchóirithe Bogach Lártíre Tóchair ó fhardal an tSuirbhé Náisiúnta Eanaigh agus forbrófar pleananna caomhnaithe agus bainistíochta athchóirithe ina leith. Cuireann an SNE in iúl go bhfuil go leor gnáthóige eanaigh i gcaíonna neamhfhabhrach-easnamhacha agus neamhfhabhrach-dona, agus tá tacaíocht theicniúil, eolaíochta agus chistiúcháin á soláthar ag Tóchar chun caoi na n-eanach tábhachtacha seo a fheabhsú i Lár na Tíre. Déantar gníomhartha ar an láthair ar bhonn deonach agus iad 100% cistithe ag tionscadal Tóchair, atá comhchistithe ag Ciste an Aontais um Aistriú Cóir agus rialtas na hÉireann.
Cáilitheacht
Tá léiriú spéise le bheith oscailte ó Bhealtaine 2026 go dtí Meitheamh 2026. Is féidir le haon úinéir talún a bhfuil bogach acu, lena n-áirítear eanaigh, iarratas a chur isteach fad is atá an bogach laistigh den chríoch incháilithe.
Is féidir le bearta athchóirithe dul ar aghaidh ar bhealach nach gcuireann isteach ar an úinéir talún comharsanach.
Déanfar cistiú ar shuirbhéireachtaí athchóirithe, pleananna, agus oibrithe athchóirithe trí Chiste an Aontais um Aistriú Cóir agus íocann Tóchar dóibh go díreach, ní an t-úinéir talún. Ní féidir cistiú dúbailte a dhéanamh ar ghníomhaíochtaí áirithe ag baint úsáid as scéimeanna cistiúcháin phoiblí nó ón Aontas, mar shampla, ní dhéanfaidh Tóchar fálú ar réimse talún a fhaigheann úinéir talún cistiú eile dó chun fálú a dhéanamh ar an suíomh céanna. Deimhnigh nach bhforluíonn costais agus gníomhartha le scéimeanna cistiúcháin eile ón rialtas a bhfuil leas á bhaint agat astu.
Cuimsítear i dtionscadal athchóirithe eanaigh Tóchair suíomhanna a bhfuil sonraithe dúlra acu amhail Limistéir Chaomhantais Speisialta agus Limistéir Oidhreachta Náisiúnta, agus suíomhanna nach bhfuil sonrú ar bith acu. Ní athraíonn an stádas i ndiaidh glactha gníomhartha athchóirithe.
Go raibh maith agat as aire a thabhairt do do ghnáthóg eanaigh agus as í a choinneáil i ndea-chaoi. Féadfaidh an plean athchóirithe don suíomh eanaigh san iomlán fós a bheith ina ábhar spéise duit. B’fhéidir nach mbeidh íocaíocht ghreasachta dlite duit sa chás seo, toisc go ndíoltar na híocaíochtaí greasachta le húinéirí talún chun bearta athchóirithe a éascú. Féadfaidh tú a bheith incháilithe d’íocaíochtaí trí Scéimeanna ón Roinn Talmhaíochta agus b’fhéidir sa todhchaí d’íocaíochtaí do sheirbhísí éiceachórais.
Amlíne
Beidh an chéad ceithre phlean ar fáil i mBealtaine 2026 le gníomhartha athchóirithe á ndéanamh i bhfómhar 2026. Ullmhófar agus cuirfear i gcrích sé phlean déag eile in 2026. Seolfaidh tionscadal Tóchair na pleananna athchóirithe eile roimh dheireadh 2026, agus sceidealóidh sé an líon is mó oibreacha agus is féidir le comhaontú úinéara talún le linn shaolré an tionscadail. Tá síneadh tionscadail go dtí Meitheamh 2027 éascaithe ag an Údarás Bainistithe. Is dócha áfach go leanfaidh gníomhartha athchóirithe níos faide ná saolré Tóchair i ndiaidh 2027, ag baint úsáid as sruthanna cistithe eile.
Leanfaidh foireann réigiúnach ón tSeirbhís Páirceanna Náisiúnta agus Fiadhúlra (SPNF) orthu a bheith ar fáil le haghaidh comhairle. Foilseofar na pleananna athchóirithe uile agus cuirfear ar fáil iad.
Socrófar é seo ar bhonn suímh ar shuíomh, agus cuirfear in iúl é do gach úinéir talún lena mbaineann.
Níl “dáta” sannta d’athchóiriú na suíomhanna eanaigh.
Cistiú agus Íocaíochtaí Greasachta
Ní bheidh tionchar ar bith ag an tionscadal ar do chumas clárú le haghaidh creidmheasanna carbóin. Is linnte carbóin iad suíomhanna eanaigh athchóirithe.
Níl, níl an íocaíocht ghreasachta ach d’úinéirí talún amháin.
Ní féidir, is íocaíocht aonuaire í an íocaíocht ghreasachta chun rochtain ar bhearta athchóirithe a éascú. Moltar duit áfach labhairt le do chomhairleoir talmhaíochta maidir le híocaíochtaí. [féach Ceist maidir le Cistiú Dúbailte]
Is íocaíocht aonuaire é.
Praiticiúlachtaí
Tá an tsuirbhéireacht agus monatóireacht suímh curtha amach ar conradh do ARUP, ar speisialtóirí iad sa hidrigeolaíocht agus sa hidreolaíocht. Déanfaidh ARUP measúnú ar chaighdeán uisce agus déanfaidh siad moltaí maidir le bainistiú uisce. D’fhéadfaí fálú, suiteáil maolán fásra etc. a áireamh sna moltaí.
A luaithe a bhíonn dréachtphleananna athchóirithe curtha le chéile ag ARUP, déanann an Treoir um Chomhairle Eolaíoch agus Taighde ó SPNF athbhreithniú orthu, agus roinntear iad le Foireann Réigiúnach SPNF, agus gach céim den phróiseas á cur in iúl d’úinéirí talún ag an am céanna. Déanfaidh ARUP monatóireacht agus suirbhéireacht ar na suíomhanna. Déanfaidh conraitheoirí atá ar Chreat Tóchair oibreacha athchóirithe, a ndéanfaidh cléireach éiceolaíoch oibreacha maoirseacht orthu.
Ní gá go mbeadh, beidh moltaí maidir le hobair athchóirithe uathúil do gach láithreán. I gcásanna áirithe, d’fhéadfadh bearta amhail innilt éadrom ar an suíomh a bheith san áireamh sna moltaí chun fás plandaí níos lú a spreagadh.
Oibríonn hidrigeolaithe ARUP i dteannta le comhghleacaithe i réimsí na geoiteicnice, na hidreolaíochta agus disciplíní eile. Tá baint ag innealtóirí le dearadh agus sonraíochtaí athchóirithe.
Rannpháirtíocht
Is scéim dheonach í seo. Mura mian leis an úinéir talún nó leis an bhfeirmeoir an scéim a ghlacadh is é sin a gcinneadh. Níl aon rannpháirtíocht éigeantach ann.
Baineann ARUP úsáid as ardán speisialta Córais Faisnéise Geografaí chun sonraí a stóráil, atá Comhlíontach le RGCS. Cuirfear gach úinéir talún a chláraíonn ar an eolas trí litir nuair a bheidh oibreacha sceidealaithe le bheith déanta. Más mian leat go gcuirfí do chuid sonraí teagmhála le sonraí chlárlann na talún atá á stóráil go slán cheana féin do do dháileacht talún, déan teagmháil linn.
Mura bhfuil do thalamh liostaithe le haghaidh athchóirithe eanaigh, b’fhéidir go bhfuil gnáthóg bhogaigh eile agat a d’fhéadfadh cáiliú le haghaidh athchóirithe faoin nglao ar Léiriú Spéise. Osclófar an glao sin i mí na Bealtaine 2026 agus dúnfar é i mí an Mheithimh 2026. Seiceáil an www.tocharwetlands.ie suíomh gréasáin go rialta le haghaidh an fhógra maidir le hoscailt an ghlao.
Níl, ní íocaíocht torthaíbhunaithe í seo.
Déanfar athbhreithniú ar sin ar bhonn suímh ar shuíomh. Mura gcláraíonn gach úinéir talún, féadfar bearta athchóirithe a chur in oiriúint dóibh siúd a ghlacann páirt gan tionchar a imirt ar úinéirí talún eile.
Imní
Sula ndearnadh suirbhéireacht ón aer le dróin, fuair gach úinéir talún litir ina leagtar amach an gá atá le suirbhéireacht agus sonraí na gcuideachtaí atá ag tabhairt faoin obair. Cuireadh comhairle ar úinéirí talún teagmháil a dhéanamh le Tóchar mura raibh siad ag iarraidh páirt a ghlacadh sna suirbhéanna seo. I gcás an tsuirbhé Braite agus Raonála le Solas a rinneadh le drón, d’aontaigh an chuideachta, Murphy Geospatial, go dtaispeánfadh a bhfeithiclí lógó a gcuideachta agus go mbeadh a bpearsanra inaitheanta go héasca. De ghnáth déantar suirbhéanna Braite agus Raonála le Solas ó bhóithre poiblí nó ó leataobh, thar an talamh tadhlach. Sa chás go bhfuil sonraí teagmhála ar fáil, glaonn suirbhéirí allamuigh ar an úinéir talún chun cead a lorg chun dul isteach ar thalamh. Mura bhfuil aon sonraí teagmhála ar fáil, féachann suirbhéirí leis an úinéir talún a aithint ar lá na suirbhéanna allamuigh chun cead a lorg dul isteach ar an talamh. Mura dtugtar cead, ní rachaidh suirbhéirí isteach sna tailte.
Sa chás go bhfuil sonraí teagmhála úinéirí talún ar fáil, is féidir é sin a dhéanamh. Mar sin féin, is ó Chlárlann na Talún/Tailte Éireann atá an t-eolas teagmhála atá ar comhad do na húinéirí talún laistigh de na suíomhanna eanaigh, agus ní áirítear ann ach amháin ainm agus seoladh na n-úinéirí cláraithe. Ní chuimsítear uimhreacha teileafóin sna sonraí. Más mian leat d’uimhir theileafóin a chur leis an ardán Córais Faisnéise Geografaí atá comhlíontach le RGCS, déan teagmháil linn go díreach.
Tá monatóireacht á déanamh ar na suíomhanna chun a chinntiú go bhfuil bliain iomlán sonraí hidreolaíocha ar fáil. Bailíodh sonraí Braite agus Raonála le Solas a sholáthraíonn sonraí faoi gach cainéal draenála ar an láthair.
Faoi dheireadh thionscadal Tóchair, beidh plean cuimsitheach bainistíochta athchóirithe ag gach ceann de na 36 suíomh eanaigh. Is féidir an plean sin a mholadh ansin d’eagraíochtaí nó do scéimeanna cistiúcháin eile chun na gníomhaíochtaí athchóirithe atá ann a chur chun cinn.
Cén tionchar a bheidh ag an tionscadal ar Mhóinchearta?
Public Information Evening Live Recording
A recording of one of our public information evening, featuring presentations on Tóchar Wetland Restoration projects followed by a live Q&A session with attendees.